Συνέντευξη για τα δώδεκα χρόνια της Εταιρείας Αστρονομίας και Διαστήματος στο περιοδικό «Μακρινίτσα»
Εφέτος συμπληρώνονται 12 χρόνια ζωής και αδιάκοπης λειτουργίας της Εταιρείας Αστρονομίας και Διαστήματος, η οποία έχει την έδρα της στο Βόλο και μέλη της σε όλη την Ελλάδα, ακόμη και στο εξωτερικό.
Δώδεκα χρόνια ζωντανής παρουσίας και έντονης δραστηριότητας στην πολιτιστική ζωή της πόλης του Βόλου, αλλά και ολόκληρης της περιοχής, με μαθήματα, ομιλίες, διαλέξεις, παρατηρήσεις, αστροβραδιές, διαγωνισμούς, σεμινάρια, συνέδρια και πολλά άλλα.
Για το λόγο αυτό πήραμε από τον πρόεδρο της Εταιρείας κ. Κωνσταντίνο Μαυρομμάτη, μαθηματικό – τέως λυκειάρχη, την ακόλουθη συνέντευξη.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Κύριε Μαυρομμάτη, η Εταιρεία, της οποίας είστε πρόεδρος, εφέτος συμπληρώνει 12 χρόνια ζωής στην πόλη του Βόλου. Πώς σκέφτεστε να γιορτάσετε την τόσο μεγάλη αυτή επέτειο της Εταιρείας σας;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Πραγματικά η Εταιρεία μας ιδρύθηκε πριν από 12 ακριβώς χρόνια το 1990 και δεν φαντάζεσθε τη χαρά και την ιδιαίτερη ικανοποίησή μας για το γεγονός αυτό. Και αυτό ακριβώς το μεγάλο γεγονός σκεπτόμαστε να το μοιραστούμε με τους άλλους Βολιώτες, οι οποίοι μας συνέδραμαν τόσο πολύ στα 12 αυτά χρόνια και παρακολουθούσαν με αδιάπτωτο ενδιαφέρον τις ποικίλες εκδηλώσεις μας, ταυτόχρονα δε, γίνονταν πολλές φορές συνεργοί σε όλα τα τεκταινόμενα. Θα το γιορτάσουμε λοιπόν αυτό το μεγάλο γεγονός με μια μεγάλη έκθεση που θα κάνουμε στο κτίριο Τζιόρτζιο ντε Κίρικο του Δήμου Βόλου, την οποία ευχαρίστως μας παραχώρησε ο πρόεδρος του καλλιτεχνικού Οργανισμού κ. Ιωάννης Τσιώλης και τα Μέλη του Δ.Σ. Η έκθεση θα πραγματοποιηθεί από 3 έως 10 Φεβρουαρίου και θα περιλαμβάνει τηλεσκόπια της Εταιρείας και των Μελών της, αστρονομικά βιβλία της βιβλιοθήκης της, αφίσες των διαγωνισμών και των συνεδρίων της, όλα τα 40 τεύχη του περιοδικού «Ουρανός», που από 11ετίας πλέον εκδίδει, αστρονομικές γκραβούρες των περασμένων αιώνων, βιντεοπροβολές, προβολή ταινιών και cd και πολλά άλλα. Πιστεύουμε ότι όλοι οι Βολιώτες και προ παντός οι μαθητές των Δημοτικών, των Γυμνασίων και των Λυκείων ακόμη, θα περάσουν για να θαυμάσουν τα αστρονομικά αυτά είδη της έκθεσης. Την έκθεση θα εγκαινιάσει ο αστρονόμος κ. Πέτρος Ροβίθης, ομότιμος διευθυντής ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, ο οποίος και θα δώσει την ίδια μέρα αστρονομική διάλεξη στην αίθουσα του Δημαρχείου Βόλου.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Βλέπω στα περίπτερα του Βόλου και θαυμάζω πραγματικά το ωραίο και τόσο πλούσιο περιοδικό «ΟΥΡΑΝΟΣ» που εκδίδει η Εταιρεία σας. Πώς κατορθώνετε και το κυκλοφορείτε;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Πραγματικά η διαρκής και αδιάλειπτη έκδοση του θαυμάσιου αυτού περιοδικού που εκλαϊκεύει την αστρονομία, αποτελεί έναν πραγματικό άθλο. Τα 13 πρώτα τεύχη του είχαν εκδοθεί πολυγραφημένα. Εκτυπώθηκε σε 50 τεύχη στην αρχή, 100 το 1993, 500 το 1995, 700 το 1996 και 1500 από το 1998. Tο 1999 κυκλοφόρησε με 32 σελίδες και από το 2000 με 48 χρωματιστές, σε όλη την Ελλάδα και στο εξωτερικό. Είναι το περιοδικό που έλειπε από την Ελλάδα και που το απολαμβάνουν πραγματικά όλοι οι ερασιτέχνες, αλλά και οι επαγγελματίες αστρονόμοι, γιατί περιέχει πολλά επιστημονικά μεν, αλλά απλουστευμένα άρθρα, εκλαϊκευτικές αστρονομικές μελέτες, επίκαιρες ειδήσεις, την αστροεφημερίδα του τριμήνου και προ παντός νέα και περίεργα από την κίνηση της Ερασιτεχνικής Αστρονομίας στην Ελλάδα. Ξέρετε ότι η κίνηση αυτή αυξάνεται χρόνο με το χρόνο, αφού όλες οι μεγάλες πόλεις της Ελλάδος έχουν ιδρύσει Σύλλογο παρόμοιο με το δικό μας. Η Εταιρεία μας βέβαια κατέχει την πρωτιά, διότι ιδρύθηκε πρώτη και περιλαμβάνει στους κόλπους της τα περισσότερα μέλη τα οποία ξεπερνούν τα 450.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Γνωρίζω ότι τη δράση σας την έχετε επεκτείνει και στους μαθητές του Γυμνασίου, αλλά ιδιαίτερα του Λυκείου με τον Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό Αστρονομίας που κάθε χρόνο διεξάγετε. Πώς τον πραγματοποιείτε το διαγωνισμό αυτό;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Τον Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό Αστρονομίας τον διεξάγουμε εδώ και 6 χρόνια τώρα, πάντα με την άδεια και τη συμπαράσταση του Υπουργείου Παιδείας. Οι μαθητές συγκεντρώνονται σε ένα κεντρικό Λύκειο της περιφέρειας ή του Νομού και εκεί γράφουν επί τρίωρο, προσπαθώντας να απαντήσουν στα 4 θέματα του διαγωνισμού. Εφέτος συμμετείχαν 613 μαθητές από όλη τη χώρα και διακρίθηκαν οι 31. Τα γραπτά διορθώνονται από Μέλη της Εταιρείας μας, εντελώς δωρεάν και αποτελούν πραγματικά ολοκληρωμένες αστρονομικές μελέτες – διατριβές, θα λέγαμε – των μαθητών των Λυκείων της χώρας μας που θα τις ζήλευαν - μάλιστα των πρώτων - και πολλοί καθηγητές πανεπιστημίων. Τον περασμένο Οκτώβριο είχαμε την απονομή των βραβείων του 6ου διαγωνισμού, εδώ στο Δημαρχείο του Βόλου. Ας σημειωθεί ότι οι δυο πρώτοι (μαθητής – μαθήτρια) του διαγωνισμού, ύστερα από την παρέμβαση του Ευγενιδείου Ιδρύματος Αθηνών (διευθυντής ο κ. Διονύσιος Σιμόπουλος), μεταβαίνουν το Καλοκαίρι στη ΝΑΣΑ και συμμετέχουν, εντελώς δωρεάν, στα 10ήμερα εκπαιδευτικά προγράμματα αστροναυτικής, που οργανώνονται εκεί για τους αριστούχους στην αστρονομία όλων των κρατών του κόσμου.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Πολλές φορές βλέπουμε δημοσιεύσεις στις εφημερίδες για «Μαθήματα Αστρονομίας για όλους». Τι μαθήματα είναι αυτά και πως μπορεί να τα παρακολουθήσει κάποιος;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Προκειμένου η Εταιρεία να κάνει κατανοητές τις τόσο δύσκολες, μερικές φορές, αστρονομικές έννοιες, οργανώνει, από την ίδρυσή της ακόμη, την πρώτη Κυριακή του μηνός, τα ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ, τα οποία έχουν καταπληκτική επιτυχία και συμμετοχή του ευρύτερου κοινού. Στην αρχή γίνονταν μέσα στη «αίθουσα αστρονομίας» του 1ου Λυκείου Βόλου, που χωρούσε 35 έως 50 ακροατές. Πολύ γρήγορα όμως τα μαθήματα μεταφέρθηκαν στο αμφιθέατρο του 1ου Λυκείου, το οποίο μερικές φορές ήταν κατάμεστο με πάνω από 300 άτομα. Μέχρι σήμερα έγιναν 78 μαθήματα αυτού του είδους από επαγγελματίες και ερασιτέχνες αστρονόμους - Μέλη και μη της Εταιρείας, τα οποία κάλυψαν ολόκληρο το φάσμα της αστρονομικής και διαστημικής επιστήμης. Τα μαθήματα γίνονται με απλό τρόπο, με ερωτήσεις από το ακροατήριο, με προβολή διαφανειών και ταινιών κλπ. ώστε να κατανοούνται από όλους. Τόσο οι μυημένοι στην αστρονομία όσο και εκείνοι που για πρώτη φορά συμμετέχουν, φεύγουν τελικά πλήρως ικανοποιημένοι και απόλυτα ευχαριστημένοι. Έτσι όσοι ακούν για πρώτη φορά, δεν παραλείπουν να έρθουν και την επόμενη, για να πλουτίσουν τις γνώσεις τους σχετικά με τα παράξενα και θαυμάσια του σύμπαντος. Γιατί ξέρετε, το υπερπέραν πάντα ήταν αινιγματικό και απασχολούσε τον άνθρωπο, από τα πανάρχαια χρόνια μέχρι και σήμερα ακόμη. Η αστρονομία είναι μια πανάρχαια, αλλά και σύγχρονη επιστήμη.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Εκτός από τα μαθήματα αυτά έχετε άλλους τρόπους για να εκπαιδεύετε και να εισάγετε στην αστρονομική παιδεία τους ανθρώπους που θα ήθελαν να μάθουν λίγα περισσότερα;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ναι έχουμε ακόμη το λεγόμενο Θερινό Σχολείο Αστρονομίας, που εφέτος θα γίνει για τρίτη φορά στο τέλος Αυγούστου. Διδάσκουν καθηγητές – Μέλη της Εταιρείας καθώς και προσκεκλημένοι αστρονόμοι και αστροφυσικοί. Το σχολείο αυτό παρουσίασε μεγάλη πρόοδο αφού τον πρώτο χρόνο είχε 35 σπουδαστές και το δεύτερο 48. Η διάρκειά του είναι μια εβδομάδα με τρίωρο καθημερινό μάθημα, το βράδυ. Συνήθως γίνεται στο προαύλιο του 1ου Λυκείου και διανθίζεται με παρατήρηση του έναστρου ουρανού και με επιτόπια ουρανογραφία των σπουδαστών στους κυριότερους αστέρες και αστερισμούς του Καλοκαιριού.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Γνωρίζουμε ότι πολλά μέλη της Εταιρείας σας και πολλοί ερασιτέχνες αστρονόμοι παρακολουθούν τις νύχτες τον έναστρο ουρανό. Πώς ξέρουν τα αστρονομικά φαινόμενα που πρόκειται να συμβούν, ώστε να προγραμματίσουν την παρατήρηση αυτή.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Για το σκοπό αυτό η Εταιρεία μας διαθέτει δυο πηγές. Η πρώτη είναι το “Αστρονομικό Ημερολόγιο”, το οποίο εκδίδει ως ένθετο του πρώτου τεύχους του “Ουρανού” κάθε έτους. Εκεί βρίσκει κανείς όλα τα αξιόλογα αστρονομικά φαινόμενα που θα συμβούν κατά τη διάρκεια του έτους. Το δεύτερο είναι η «αστροεφημερίδα» του «Ουρανού», η οποία περιλαμβάνει τα ίδια γεγονότα ανά τρίμηνο. Το σπουδαίο είναι ότι η σύνταξη των δυο αυτών πηγών γίνεται από τον αστρονόμο του Αστεροσκοπείου Αθηνών κ. Πέτρο Ροβίθη και είναι όλα αξιόπιστα και ποτέ δεν έπεσαν έξω.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Θα επιμείνω λίγο στην ερώτηση αυτή λέγοντας ότι θα περίμενα κάτι ακόμη σπουδαιότερο να κάνει η Εταιρεία σας προκειμένου να επιμορφώσει ακόμη περισσότερο τα Μέλη της, ώστε αυτά να αποτελέσουν στελέχη της αστρονομικής εκπαίδευσης μελλοντικά. Έχετε κάτι να μου πείτε;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Και στον τομέα αυτό η Εταιρεία έχει πρωτοστατήσει και φαίνεται ότι δικαιώνεται. Το 1998 οργάνωσε στο Βόλο μαζί με άλλους επιστημονικούς φορείς το 5ο Διεθνές Συνέδριο Πυρηνικής Αστροφυσικής, με κύριο υπεύθυνο τον κ. Νικόλαο Πράντζο, μέλος της Εταιρείας μας, στο οποίο συμμετείχαν πάνω από τα 160 μέλη από όλον τον κόσμο. Τον επόμενο χρόνο, 1999, οργάνωσε το 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ερασιτεχνικής Αστρονομίας και Διαστημικής, στο οποίο έλαβαν μέρος όλα τα ερασιτεχνικά σωματεία αστρονομίας της Ελλάδας, με 171 συνέδρους. Έλαβε δε επίσημα μέρος, ύστερα από πρόσκληση, σε συνέδρια και σεμινάρια που οργανώθηκαν από μεγάλους αστρονομικούς φορείς της Ελλάδος, όπως είναι η Ελληνική Αστρονομική Εταιρεία, η Ελληνική Αστρονομική Ένωση, τα Πανεπιστήμια, τα Αστεροσκοπεία κ.λπ. Τον περασμένο χρόνο συμμετείχε με πολλά μέλη της στο 2ο Συνέδριο Ερασιτεχνών Αστρονόμων, που έγινε στην Κέρκυρα. Όλα αυτά επιμορφώνουν τα μέλη και μπορούμε να πούμε πλέον ότι δημιουργούνται τα στελέχη για την παραπέρα διάδοση της επιστήμης της αστρονομίας.
Εκτός των ανωτέρω πραγματοποιούνται και διαλέξεις από εξέχουσες αστρονομικές προσωπικότητες των Πανεπιστημίων, των Αστεροσκοπείων και των άλλων αστρονομικών και διαστημικών ερευνητικών κέντρων της Ελλάδος. Έτσι προσκλήθηκαν και μίλησαν κατά καιρούς οι Ν. Πράντζος, Π. Ροβίθης, Ν. Ματσόπουλος, Ι. Σειραδάκης, Σ. Αυγολούπης, Γ. Γραμματικάκης, Ε. Κοντιζάς, Μ. Κοντιζά, Ε. Λιβανίου, Δ. Σιμόπουλος, Ι. Δαγκλής, Π. Πάτσης, Χ. Βάρβογλης, Χ. Τομπουλίδης, Χ. Ζαχείλας, Ν. Σολωμός κ.ά.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Οι επιστημονικοί Σύλλογοι διαθέτουν και τη βιβλιοθήκη τους για χάρη των μελών τους που θα ήθελαν να διαβάσουν και να μορφωθούν περισσότερο για μερικά θέματα. Εσείς έχετε κάτι παρόμοιο;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Και βέβαια έχουμε και εμείς τη βιβλιοθήκη μας, η οποία αριθμεί αυτή τη στιγμή 232 βιβλία αμιγώς αστρονομικά. Μάλιστα η βιβλιοθήκη μας είναι δανειστική και μπορούν τα Μέλη μας και όποιοι άλλοι θέλουν να τα δανειστούν για να τα διαβάσουν στο σπίτι τους. Μπορούν ακόμη να δανειστούν βιντεοταινίες, μαγνητοταινίες, cd, σλάιτς και διάφορα άλλα, προκειμένου οι ίδιοι να ενημερωθούν, αλλά και για να τα προβάλλουν στα σχολεία τους οι εκπαιδευτικοί ή σε άλλους χώρους όσοι ασχολούνται με συλλόγους κ.λπ.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Έχετε εισαγάγει ένα καινούργιο όρο στη γλώσσα μας, τον όρο της αστροβραδιάς. Τι ακριβώς σημαίνει ο όρος αυτός και τι κάνετε δηλ. κατά τη διάρκεια αυτής της αστροβραδιάς;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Λέγοντας αστροβραδιά εννοούμε βραδιά αφιερωμένη στα άστρα. Υπάρχει και ο όρος «αστροπάρτι», αλλά επειδή είναι ξενικός δεν τον χρησιμοποιούμε. Άλλωστε η λέξη «αστροβραδιά» αποδίδει απόλυτα το τι γίνεται εκείνο το βράδυ. Πηγαίνουμε λοιπόν, κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες, σε κάποιον υπαίθριο χώρο, στο προαύλιο του 1ου Λυκείου, αλλά καλύτερα στα Χάνια Πηλίου, όπου στήνουμε τα τηλεσκόπιά μας (και έχουμε πολλά από αυτά, κάπου 30), παρατηρούμε το Φεγγάρι, τους πλανήτες, τους γαλαξίες, τα νεφελώματα και διάφορα άλλα, κάνουμε ουρανογραφία, φωτογραφίζουμε αξιόλογα φαινόμενα, μετρούμε τους διάττοντες αστέρες, ανταλλάσσουμε αστρονομικές εμπειρίες και γνώσεις και πολλά άλλα. Όταν πλέον κουραζόμαστε μαζευόμαστε σε κάποιο χάνι και τρώμε τη ζεστή φασουλάδα, ενώ κάποιοι που έρχονται από το εξωτερικό μας λένε διάφορες ειδήσεις και εμπειρίες από την εκεί αστρονομική κίνηση.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Αναγνωρίζω ότι είναι μεγάλο και πολυποίκιλο το έργο της Εταιρείας Αστρονομίας και Διαστήματος και ίσως χρειάζονταν πολλές σελίδες για να αναλυθεί σε όλες του τις διαστάσεις. Επειδή λοιπόν δεν μας παίρνει ο χρόνος και ο χώρος μπορείτε να μου πείτε περιληπτικά τις άλλες δραστηριότητές της;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Θα φροντίσω να είμαι όσο το δυνατό πιο σύντομος. Η παρουσία μας είναι έντονη σε διάφορες εκπομπές και παρουσιάσεις των μέσων ενημέρωσης. Οι εφημερίδες, το ραδιόφωνο και η τηλεόραση του Βόλου, αλλά και των Αθηνών και της Θεσσαλονίκης και των άλλων πόλεων, υπήρξαν ένα ακόμη ενεργό βήμα της Εταιρείας για την πληροφόρηση του κοινού πάνω σε αστρονομικά θέματα, την αποτροπή τους από τις ψευδεπιστήμες της αστρολογίας και των «ούφο», καθώς και την προβολή του αστρονομικού έργου της. Εκτός από τα πολλαπλά δημοσιεύματα, τις διάφορες συνεντεύξεις, τις τηλεοπτικές εμφανίσεις και τις άλλες επίκαιρες αναφορές Μελών για διάφορα θέματα, υπήρχε και καθορισμένη εβδομαδιαία εκπομπή στο ραδιόφωνο της «Δημοτικής Τηλεόρασης» και εξακολουθεί να υπάρχει στην «Ορθόδοξη Μαρτυρία».
Η Εταιρεία μας έγινε παγκόσμια γνωστή. Ήδη από το 1994 δημοσιεύονται κάθε χρόνο ετήσιες πληροφορίες για την Εταιρεία στα διεθνή αστρονομικά περιοδικά AstronomicalDirectoryEyropean και Sky & Telescope. Στο internet υπάρχουν μόνιμες σελίδες της Εταιρείας, που ανανεώνονται κάθε φορά, με κωδικό: http://rigas.uth.gr/aol/astronomy.htm, ενώ η ηλεκτρονική διεύθυνσή της είναι: zachilas@uth.gr, ianskot@hol.gr και mavrommk@otenet.gr . Ακόμη συμμετέχει και σε διάφορα προγράμματα διά μέσου του internet.
Το 1995 η Εταιρεία μας κατασκεύασε ένα ηλιακό ωρολόγιο, το οποίο κοσμεί σήμερα το προαύλιο του 1ου Λυκείου Βόλου. Το 1996 αγόρασε το μεγάλο τηλεσκόπιο διαμέτρου 32 εκατοστών, το οποίο κάθε Καλοκαίρι, κυρίως, είναι στη διάθεση του κοινού για την παρατήρηση ουρανίων φαινομένων. Τον ίδιο χρόνο ίδρυσε το 1ο Παράρτημά της, στη Νάουσα και το 1999 το 2ο στην Κατερίνη, ενώ επίκειται η ίδρυση και άλλων Παραρτημάτων. Στις προοπτικές της είναι η κατασκευή ηλιακού ωρολογίου στην παραλία του Βόλου, η ίδρυση Αστρονομικού Κέντρου στις παρυφές της πόλης (Παρατηρητήριο και Πλανητάριο) καθώς και η ίδρυση αστεροσκοπείου σε μια από τις κορυφές του Πηλίου.
Τελειώνοντας θέλω να ευχαριστήσω θερμά τόσο εσάς για τη συνέντευξη αυτή, όσο και το έγκριτο περιοδικό «Η Μακρινίτσα» που θα τη φιλοξενήσει.
